Kadıköy’de sanat eserleri yerinde korunuyor

Kadıköy’de sanat eserleri yerinde korunuyor

Kadıköy'de yenilenecek binaların cephelerinde veya iç mekanlarındaki mimari değer taşıyan nitelikli süsleme öğeleri, Kadıköy Belediyesi tarafından yerinde korunuyor.

Kadıköy Belediyesi, ilçedeki binaların yenilenmesi sürecinde mimari değer taşıyan süsleme öğelerinin korunması için geçtiğimiz yıl önemli bir karar aldı. Yıkımı yapılacak binaların iç ya da dış cephelerinde yer alan sanatsal niteliği bulunan eserlerin yeniden değerlendirilmesine karar verildi. Atılan adımın ilk örneği olarak Suadiye Mahallesi'ndeki İzmir Apartmanı'nın cephesinde bulunan mozaik, yenilemenin ardından apartmanın bahçesine yerleştirildi.

Kadıköy Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetim Bürosu’ndan Uzman Sanat Tarihçisi Billur Mine Kantar, 1950 ve 1990 yılları arasında inşa edilen yapı stokunun mozaiklere ev sahipliği yaptığını ifade ederek, “Bu yapı stokunda en çok izlediğimiz süsleme öğeleri; mozaikler, boyama öğeler veya rölyefler. Bunlar kentsel yenileme ve kentsel dönüşümün başlamasıyla birlikte ne yazık ki yıkılarak yok oluyordu. Gözümüzün önünde giden bu sanat eserleri ile ilgili bir çözüm arıyorduk. Kadıköy Belediyesi olarak bunun ilk girişimini yaptık. 2024 yılı itibariyle bir meclis kararı çıkardık. 2020’den beri tamamen amatörce yürüttüğümüz çalışmaları meclis kararına bağladık ve zorunlu hale getirdik. İzmir Apartmanı bunun ilk uygulaması.” dedi.

İstanbul ve çevresinde 1999 Depremi sonrası hız kazanan kentsel yenileme hareketi ile Kadıköy’ün neredeyse her sokağında bir yıkım faaliyeti görüldüğünü söyleyen Kantar, yıkılan yapılarda yer alan ve sanatsal açıdan özellik arz eden dekoratif veya işlevsel parçaların da moloz muamelesi gördüğünü belirtti. Kantar’a göre bu yapılarda bazen dış cephede, bazense duvar süslemesi olarak kullanılan kültürel miras niteliğindeki mimari süslemeler de yaratıcı imzası taşımalarına rağmen kayıt altına bile alınmadan yok edildi. Kantar, “2020 yılında başladığımız ilk sökümlerde tamamen amatörce ve kişisel çabalarla korunmasını sağladıklarımız oldu. Hem müteahhit firmalar hem de mülk sahipleri bunu bir engel gibi görüyordu. Ama zamanla hem sosyal medya kanallarında oluşan genel baskı, cephe süslemelerinin kataloglanmasını hedefleyen ve sadece bu konuda yayın yapan hesaplar, bu konuda çalışan akademisyenler ve kentsel yenilemeye giren evlerinden güzel bir anıyı yeni binalarına da taşıyabileceklerini fark eden herkes bir bilinç oluşmasını sağladı.” diye konuştu. Kantar, yurttaşların bir süre sonra koruma talebiyle Kadıköy Belediyesi’ne başvurmaya başladıklarını söyledi.

Kadıköy’ün yıllarca sanata, sanatçıya ev sahipliği yaptığını söyleyen Kantar, “İlgi Adalan, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Cevdet Altuğ vb. birçok sanatçının eserlerinin sokaklarımızda sergileniyor olması tabii ki Kadıköy’ün hem renkli hem de özgürlükçü kimliğini ortaya koyuyor.” dedi. Süslemelerin kendi parselinde ya da uygun şekilde taşınabileceği bir sergileme alanında yaşatılmasının, kent belleği açısından çok önemli olduğunu söyleyen Kantar, bu uygulamanın öncü bir koruma yaklaşımı yaratarak diğer kentler için dikkat çekici bir örnek oluşturacağını da ekledi.

(Hibya)