Tek Kullanımlık Plastikler Kaldırılacakmı?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı , plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yeni bir düzenleme hazırlığında.

Plastik tabak, pipet ve kulak pamuğu çubuğu gibi ürünlerin kullanımının sona erdirilmesini öngören yönetmelik taslağının yakın zamanda kurumların görüşüne açılması planlanıyor.

Düzenleme, Sıfır Atık Hareketi kapsamında yürütülen çalışmaların bir parçası olarak hazırlanırken, Türkiye’nin çevre politikalarında döngüsel ekonomi modeline geçişi hızlandırmayı hedefliyor. Bu çerçevede yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına geldi.

Yasaklanması Planlanan Ürünler

Taslak düzenleme kapsamında çevre kirliliğine neden olan birçok tek kullanımlık plastik ürünün piyasaya sunulması yasaklanacak. Bunlar arasında:

• Plastik çatal, bıçak, kaşık ve yemek çubukları
• Plastik tabak ve bardaklar
• Genleştirilmiş polistirenden (EPS/köpük) gıda ve içecek kapları
• Plastik pipetler
• Plastik çubuklu kulak pamukları

gibi ürünler yer alıyor.

Düzenlemenin, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınmasının ardından yıl sonuna doğru yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Karbon Salımı ve Maliyet Azalacak

Yeni düzenleme ile söz konusu ürünlerin piyasaya arzının sona erdirilmesi sayesinde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi ve 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.

Tek kullanımlık plastiklerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması planlanıyor.

Yeni Kısıtlamalar Gündemde

Bakanlık ayrıca ilerleyen süreçte kısmen plastik içeren içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havluları gibi ürünlerin tüketimini azaltmak amacıyla kısıtlama, işaretleme ve benzeri uygulamaları da değerlendirmeye alacak.

Türkiye’de Plastik Tüketimi

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu miktar içinde:

• 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi
• 120 bin ton plastik bardak
• 63 bin ton gıda kabı
• 32 bin 406 ton plastik çatal-kaşık
• 25 bin 584 ton plastik tabak
• 10 bin 234 ton pipet

gibi ürünler yer aldı. Son yıllarda tek kullanımlık plastik tüketiminin artış eğiliminde olduğu belirtiliyor.

Avrupa’da Benzer Uygulamalar

Türkiye’nin hazırladığı düzenleme, Avrupa Birliği tarafından 2019’da kabul edilen Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ile uyumlu olacak şekilde planlandı.

Bu kapsamda Fransa , Almanya , İspanya ve Hollanda gibi birçok Avrupa ülkesi tek kullanımlık plastik ürünlerin satışını yasaklayan veya kısıtlayan düzenlemeleri yürürlüğe koymuş durumda. Analistler, Türkiye’de de benzer uygulamaların devreye girmesiyle plastik atıkların azaltılması ve geri dönüşüm oranlarının artırılmasının hedeflendiğini belirtiyor.