Türk Mektupları 5: Marif Vekaletinin Büyük Reformu

Ders kalitesi düşük, ülkeler arası başarı puanlarında memleket vasati şartlarda geziniyor. Müfredat evlere şenlik, devletin dağıttığı kitaplar memleket için kâğıt israfı ve sadece formalite olarak taşınamaz ağırlıkta çantalar meydana getirmeye yarıyor. Tuvaletlerden güvenliğe, temiz sudan kantin hizmetleri ne kadar her okul kendi içinde stres biriktirmeye devam ediyor. Bunları her okul, veli gücüne güvenerek çözmeye çabalamakta…
Ama bir yerden başlamak gerekir. Nitekim Maarif nazırımız da bu krizi görmüş ve müdahale için kolları sıvamış durumda. Bütün bu meseleleri çözmek için en önemli adım atıldı. Düzelme önce sözcüklerle başlar. “Herkes sabahları birbirine günaydın, nasılsınız, afiyettesinizdir inşallah falan dese toplum sihirli bir değnek değmişçesine düzelecektir” felsefesiyle hareket eden maarif vekâletinin de
önceliği terim ve ifadelere vermesi gayet doğal.

Bundan kelli artık Bizans yerine Doğu Roma, Haçlı Seferleri yerin Haçlı Atakları, Coğrafi Keşifler yerine müstemleke hareketi denilmesi kararını da bu açıdan önemli bir başlangıç olarak görmek gerekir. Böylece çocuklarımız, verimsiz ders kitapları ve boş geçen derslerden Haçlılar ve Bizanslıların sorumlu olduğunu da daha iyi kavramış olurlar.
İlk ele alacağımız terin Coğrafi Keşifler yerine ikame edilme çalışına Sömürgecilik mevzusu…
Bu konu hayli ilginç; zira daha üç beş sene öncesine kadar şimdi müfredattan kaldırılmaya çalışılan Coğrafi Keşifler teriminden rahatsız olunmadığı gibi tam aksine Coğrafi Keşiflerin Müslüman denizciler ve haritacıların başarısı olduğu savunuluyordu. Reis-i Cumhur bile kaç defa Amerika’nın Müslümanlarca keşfedildiğini iddia eden konuşmalar yapmıştı. Bu iddialar da dünyaca ünlü ilim adamı Fuat Sezgin hocanın biraz da ihtiyarlığında dile getirmeye başladığı bazı söylemlerine dayanıyordu.

Sezgin’e göre Amerika’yı Frenklerden asırlar önce Arap Müslüman denizciler keşfetmişti. Kolomb ise Küba’da gezerken bir cami görmüştü vb. (bu örneği Reis-i Cumhur dahi dile getirmişti). O yıllarda bu altı boş iddialara karşı birkaç makale yayımlamak zorunda kalmıştım. Derslerde ise bu söylemler karşısında pek heyecana gelmiş Parti-yi Sefid taraftarı öğrencilerim beni de bu iddiaları kabullenmem için iknaya uğraşmaktaydılar. Ne oldu bilemiyorum. Daha düne kadar Coğrafi keşiflerin Müslümanlarca başlatıldığını gururla haykıran insanlar birden bire nasıl oldu da Coğrafi Keşiflerin sömürgeciliğe yol açan pek kötü bir şey olduğunu keşfettiler?

Keşiflerin, sömürgeciliğe yol açtıkları için kötü şeyler haline gelmeleri de hayli ilginç bir çıkarım. Bu tıpkı atom bombasına yol açtığı için Madam Cruie’nin kötülenmesiyle aynı mantık. Sonuçta radyo aktivite ile röntgen çektirip ameliyat da oluyorsunuz; nükleer bomba da yapabiliyorsunuz. Bilim ile tekniği, bilim ile teknolojik siyasayı birbirinden ayıramayan, bir nedenin diyalektik çoklu sonuçlara yol
açtığını öğrenciye öğretmek istemeyen kafa yapısının son numarası. O halde fizik derslerinde “atomu parçalayarak yüz binlerce insanın ölmesine sebep olan Max Planck, Oppenheim, Einstein denilen adamlar” gibi üniteler konabilir. “Roket ve füze sistemlerinin geliştirilmesine yol açarak Newton lanetlenebilir. Elektrik işkencede bolca kullanıldığı için Tesla ve Edison kötülenebilir. Gerçi onlara
pozitif bir ayrım yapılabilir; zira onlar bizi yönetenlerin logo babaları olarak ayrıcalıklı konumdalar.

Hazır Frenk keşifleri bu kadar kötülenirken bir öneride de biz bulunalım ve Parti-yi Sefid’in artık şu Batı icadı aydınlatma amblemini terk ederek Fas’taki muadili gibi ecdadımıza yaraşır şekilde kandile dönmesini salık verelim. Keşifler sömürgeciliğe yol açtı ama açmak zorunda değildi. Keşifler ayrıca sadece bir sonuç yaratmadı.
Tüm dünyanın haritası çıkarıldı, dünyanın düz olmadığı anlaşıldı, düşünce kalıpları yıkıldı, skolastik felsefe çatırdadı, gemi teknolojisi, pusula-sekstant kullanımı gelişti, yıldız haritaları çıkarıldı, rüzgâr yönleri hesaplandı, iklim bilimi gelişti, antropoloji doğdu, canlı türlerinin çeşitliliği ve evrimi fark edildi; hatta kıta/plaka hareketlerinin farkına varılması bile bu sayede oldu. Anlaşılan öğrencilere artık
keşifler sadece sömürgecilik boyutuyla öğretilip, bilim-teknik açısından değerlendirilmeyecekler. Yani sadece dar bir politik gündem ve goygoy malzemesi olarak işlenecek. Harita çıkarmak bir bilimdir; ama harita askere de yarar, madenciye de, işgalciye de savunucuya da…

O halde harita çıkarmanın kendisi sonraki pratikten nasıl mesul olabilir?
Netice olarak bu pek önemli adımlarla gençlerim bilim-teknik-felsefe yerine slogan üretim alanında istihdam edilecekleri bir geleceğe hazırlanmak istendiği görülüyor. Yeni eğitim sisteminizin en yeni başarısının da sloganoloji ve demagoji bölümlerine yapılan yatırımlar olduğu görülüyor.
(Doğu Roma ve Haçlı Saldırıları lafızlarını da sonra ele alacağız)
YAZAR: Ulaş Töre SİVRİOĞLU